Mezhepler Tarihi - Prof. Dr. Muhammed Ebu Zehra

Hamd, yüce Allah’a mahsustur. O’na hamd ederiz, O’ndan yardım dileriz. Günahlarımızın affını isteriz, O’na tevbe ederiz, nefislerimizin şerrinden, yaptıklarımızın fenalıklarından O’na sığınırız.

Allah, kimi doğru yola eriştirirse artık onu saptıracak hiçbir kimse yoktur. Kimi de saptırırsa onu, doğru yola ulaştıracak yoktur. Âlemlere rahmet olarak gönderilen Hz. Muhammed’e (s.a.v), hidayet önderleri olan, kendilerine uyulduğu takdirde doğru yol bulunan, o nurlu ashabına salâtü selâm olsun.

O Ashab ki; Peygamber Efendimiz (s.a.v) onlar hakkında şöyle buyurmuştur:

“Ashabım, yıldızlar gibidir. Hangisine uyarsanız, doğru yolu bulmuş olursunuz.”

Millî Eğitim Bakanlığı Genel Kültür Merkezi, ilim tahsiline kapıları açmayı, bu husustaki engelleri kaldırmayı, kültürlü insanlara kolaylıklar sağlamayı planlamıştır. Böylece aydın kişiler her ilmin meyvesini elde etsinler, halk tabakasına ağır gelmeyecek, aydınların da zevkini tatmin edecek bir üslupla yazılan, aklî verilerden istifade etsinler. Bu maksatla adı geçen Kültür Merkezi, felsefe, tarih, teknik ve dinî ilim dallarında bin kadar kitap yayınlamayı öngörmüş ve Allah (c.c.)’ın yardımıyla bu büyük işi mükemmel bir şekilde başarma çalışması içinde yayınlamayı programladığı eserlerin birçoğunu yayınlamıştır.

Bu başarılı merkez benden, birtakım zor meseleleri kolaylaştırıp, herkesin anlayabileceği bir şekilde kaleme almak suretiyle, İslâm mezhepleri hakkında bir kitap yazmamı istemişti.

Meydana getirilecek bu kolay eser öyle bir eser olmalıydı ki; onu kimse yadırgamasın, açık seçik olsun, bütün kültürlü insanlar onun ihtiva ettiği meseleleri anlamakta güçlük çekmesin ve İslâmî mezheplerin, düşünce aşamalarını kolaylıkla kavrasın.

İslâm mezhepleri, inceledikleri meselelere göre çeşitli kısımlara ayrılmışlardır:

İtikadî Mezhepler: Bunlar, inancın temel meselelerinde ihtilâf etmemiş (kulun, yaptığı işleri cebren mi yoksa kendi isteğiyle mi yaptığı meselesinde olduğu gibi) kelamcıların ihtilaf ettikleri fer’i meselelerde ihtilaf etmişlerdir.

Meselâ: Bütün mezhepler, İslâm inancının cevherini teşkil eden, Allah’ın birliği mevzuunda ittifak etmişlerdir.

Siyasi Mezhepler: Bunlar, Halifenin seçim şekli ve benzeri meselelerde ihtilaf etmişlerdir. İlerde bu mezhepleri ve her birinin izlediği metodu anlatacağız.

Fıkhi Mezhepler: Fıkıh; insanların birbirleriyle olan münasebetlerini, Kur’an-ı Kerim ve sünneti seniyye ile beyan edilen, kul ile Allah arasında olan ibadete ait meseleleri tanzim eder. Bu konuları etraflıca incelemek, büyük eserlerin yazılmasını gerektirir.

Bunun içindir ki biz, meseleleri kolaylaştırmakla birlikte az ve öz olarak aktarmaya çalışacağız.

Ancak, meseleleri kısaca anlatmaya çalışsak da bütün konuları bir kitapta toplamak mümkün değildi. Bunun için bu kitapta sadece siyasî ve itikâdî mezhepleri zikredeceğiz. Fıkhî mezhepleri ise başka bir kitaba bırakmayı uygun gördük. İnşallah yakında okuyuculara o bölümü de sunmaya muvaffak oluruz.

Başarı Allah’tandır. Doğru yola sevk eden O’dur. Her zaman olduğu gibi bu işimizde de bize başarı ihsan etmesini niyaz ederiz. O ne güzel Mevla ve ne güzel yardımcıdır.